Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

--- alpineren_-_klimmen [2026/06/15 21:01] – removed - external edit (Unknown date) 127.0.0.1
+++ alpineren_-_klimmen [2026/10/02 19:42] (current) – margreet
@@ Line 1: / Line 1: @@
+====== Notities klimmen ======
+===== - Inleiding =====
+Algemene introductie tot alpiene technieken, materiaalgebruik, veiligheidsprincipes en communicatie.
+Touwtechnieken ect..
+https://tsac.alpenclub.nl/klimmen/opleiding/outdoorvoorklimmen/multi-pitch
+knopen:
+- ankersteek
+- prusikknoop
+- halve mastworp: circel, touw tussen duim en wijsvinger, verste kant van de cirkel pakken
+- hele mastworp
+Commandos
+  * Stand Patrick! - voorklimmer - klimmer is boven en heeft een relais gemaakt, naklimmer maakt ATC los
+  * Touw in Patrick! - naklimmer - resttouw kan zonder zekering ingehaald worden door de voorklimmer
+  * Touw uit Patrick! - naklimmer - (naklim)touw staat strak
+  * Nakomen Patrick! - voorklimmer - voorklimmer heeft een ATC/HMS gelegd, waarmee de naklimmer wordt gezekerd
+  * Ik kom Patrick! - naklimmer - bevestiging dat de naklimmer gaat klimmen en gezekerd moet worden
+  * Blok Patrick! - klimmer - zekeraar trekt touw strak en blokkeert zodat de klimmer in het touw kan hangen
+  * Steen! - klimmer - bij het vallen van stenen of andere objecten (stein! / caillou! / rock!)
+  * Pas op, touw! - iedereen - bij touw naar beneden gooien of topropetouw doortrekken (achtung, seil! / attention, corde! / watch out, rope!)
+  * Touw vrij Patrick! - abseilende - abseiltouw is vrij voor gebruik
+https://www.youtube.com/watch?v=nONT8vlS7DY
+voetfouten: "Het belangrijkste om te onthouden: zorg ervoor dat het touw altijd tussen jou en de wand zit. Als je bang bent om een voetfout te gaan maken door een zijwaardse beweging of indraaien kun je het touw meenemen over de wreef van je voet, let er dan wel op dat het touw niet achter je hak langs loopt. In tegenstelling tot wat de NKBV zegt laat het touw nooit over je dijbeen lopen. Als laatste: ga nooit met André klimmen, hij maakt altijd voetfouten."
+https://nkbv.nl/files/Academie/Documenten/Klimsport/KVB/OV2021.1.pdf
+----
+===== - Single Pitch =====
+Doe altijd een partner check voordat je gaat klimmen en check het materiaal wat je mee moet nemen. Dit is voor twee personen het volgende:
+  * enkeltouw
+  * 8 biners
+  * 60 cm sling
+  * 2 ATC
+  * 2 prusiks
+  * 12 a 15 setjes
+  * 2 helmen
+  * zelfzekering
+==== - Voorklimmen ====
+De losse karabiner (vaak grijs of donker van kleur) van een setje gaat in de haak, en het touw door de gefixeerde karabiner. Tijdens het inklippen van een setje moet de gate van de karabiner (waar het touw doorheen loopt) weg wijzen van de klimrichting.
+==== - Ombouwen naar toprope ====
+Wanneer je boven komt bij het ankerpunt, moet je de twee ogen met elkaar verbinden tenzij er al een ketting hangt. Er bestaan verschillende ankers.
+=== - Ongelijkwaardig Anker (1) ===
+Twee schroef karabiners (beide met de gate naar binnen) verbinden met elkaar d.m.v. een sling. Stop de sling door 1 biner (dit is je hoofd-biner) en maak de sling vast aan de andere biner met een hele mastworp. Hierna stop je het uiteinde van de sling ook in de biner. Aan de biner zonder mastworp kunnen nu twee screwbiners of een safebiner voor de toprope.
+## Foto toevoegen ##
+=== - Gelijkwaardig Anker (2) ===
+Een zaksteken aan beide uiteindes van de sling leggen, hier gaan twee biners in die de ogen met elkaar verbinden. Twee andere biners worden vastgemaakt aan in het midden, elk aan een enkele streng van de sling. Dit anker kan al gemaakt worden als je nog op de grond staat, waardoor je hem alleen nog maar vast hoeft te maken aan de ogen.
+## Foto toevoegen ##
+==== - Ombouwen naar laten zakken ====
+Wanneer het topanker moet worden opgeruimd, moet het klimtouw door beide ogen worden geleid, zodat je geen materiaal achterlaat. Er zijn hier twee methods voor, afhankelijk van de grootte van de ogen.
+=== - Touw kan dubbelstrengs door de ogen (1) ===
+  - haal het touw dubbel door beide ogen (of één ronde haak die aan beide ogen vast zit, vaak in België)
+  - maak vast met een achtknoop + safebiner (of twee schroefbiners) aan je inbindlus
+  - roep BLOK naar je zekeraar, en test de nieuwe achtknoop
+  - maak de originele achtknoop los
+  - laten zakken
+=== - Touw kan enkelstrengs door de ogen (2) ===
+  - haal 2 meter touw op (het touw moet vanaf jou naar de ogen kunnen en terug + een beetje), leg daar een tijdelijke achtknoop, en maak deze met een safebiner vast aan je inbindlus
+  - maak de originele achtknoop los
+  - haal het touw door beide ogen (of één ronde haak die aan beide ogen vast zit, vaak in België)
+  - bind het touw met een gestoken achtknoop vast
+  - verwijder de tijdelijke achtknoop en biner
+  - Roep BLOK naar je zekeraar, en test de achtknoop
+  - laten zakken
+==== - Abseilen ====
+In sommige gebieden mag er geen toprope uit worden gehangen, bijv. in Frankenjura. Hier liggen de ogen bovenop de kalksteen massiefen, en bij het uithangen van een toprope slijt de steen. Een andere reden om te gaan abseilen is wanneer er scherpe randen aanwezig zijn in een route (vooral bij de top), of vanwege slecht touwverloop. En het is ook gewoon leuk :)
+Er zijn twee mogelijkheden om te abseilen: enkelstrengs en dubbelstrengs. De eerste paar stappen van beide methodes zijn hetzelfde:
+  - maak een ongelijkwaardig anker, en hang alleen je zelfzekering in de hoofdbiner.
+  - Roep STAND naar je zekeraar, de zekeraar zal zich nu uitbinden
+  - haal 2 meter touw op, leg daar een tijdelijke achtknoop, en maak deze met een safebiner vast aan je inbindlus
+  - maak de originele achtknoop los
+  - haal het touw door beide ogen (of één ronde haak die aan beide ogen vast zit, vaak in België)
+  - maak een stopknoop aan het uiteinde van het touw (een achtknoop is genoeg, zolang de knoop niet door de ogen heen kan)
+  - verwijder de tijdelijke achtknoop en biner
+  - haal touw in totdat je ongeveer in het midden bent (zie Note hieronder)
+  - laat het touw rustig zakken of gooi hem naar beneden. Roep dan wel ‘Pas op, TOUW’, ‘Vorsicht, SEIL’ of ‘Attention, CORDE’.
+  - nu kan je enkelstrengs of dubbelstrengs abseilen, zie stappen hieronder
+Note: Je kan het touw inhalen op verschillende manieren:
+  * Als je weet waar de middenmakering zit dan kan je het touw tot daar inhalen, waarbij je lussen maakt van het ingehaalde touw.
+  * Als je niet weet waar de middenmarkering zit dan moet het gehele touw omhoog. Maak tijdens het omhoog halen lange en nette lussen, die naast elkaar liggen. Je kan nu de uiteindes van het touw aan elkaar vast maken met een zaksteek (30 cm per uiteinde). Daarna maak je nieuwe lusjes beginnende bij de uiteindes, waardoor het touw uiteindelijk netjes in het midden zal hangen.
+  * Als je de grond kan zien dan kan je ook het touw laten zakken terwijl je hem door de ogen haalt, totdat het touw de grond raakt.
+=== - Dubbelstrengs abseilen (1) ===
+  - leg de prusik in het touw om beide strengen, haal hem twee keer door het gat heen (zie afbeelding), en maak deze vast met een biner aan de inbindlus
+  - schuif het touw omhoog zodat het touw aan de prusik hangt, en het touw daarboven ontlast is
+  - haal beide strengen door de ATC of GIGA JUL (manual mode), met het hand symbool richting je hand (dus naar beneden)
+  - maak deze vast met een safebiner aan een korte sling van ong. 1 onderarm lengte lang (eventueel met zaksteek), die vast zit aan je inbindlus met een ankersteek
+  - hang de ATC zo hoog mogelijk op
+  - check of de prusik in het touw hapt en of hij niet in de ATC komt, en breng hem daarna iets naar beneden zodat je niet in je prusik gaat hangen maar in je ATC
+  - ontlast je zelfzekering en test of de ATC goed zit, je kan jezelf een klein stukje laten zakken
+  - hang daarna de ATC weer zo hoog mogelijk op
+  - dubbel check of alle biners dicht zitten en maak je zelfzekering los
+  - abseilen
+{{:prusikknoop.png?400|}}
+{{:abseilen.jpg?400|}}
+=== - Enkelstrengs abseilen (2) ===
+Bij gebruik van een halfautomaat:
+  - leg een knoop in één van de strengen van het touw: een dubbele achtknoop, een mastworp, of een butterfly knoop
+  - hang er een biner in, en hang deze ook in het touw aan de andere kant van het omlooppunt (zie afbeelding)
+  - zie stappen Dubbelstrengs abseilen (1) voor het inhangen van de abseil (het enige verschil is dat je nu op 1 streng abseilt en dat de prusik er drie keer omheen gaat bij 1 streng)
+  - onthoudt welk touw je gebruikte voor het abseilen wanneer je beneden bent
+  - trek aan het andere touw om de biner naar beneden te halen
+{{:enkelstrengs_knoop.png?400|}}
+==== - Terugtrekken ====
+Mocht de route te moeilijk zijn, dan moet je terugtrekken. Afhankelijk per situaties, ronde of scherpe haak, zijn de stappen net iets anders. In dit filmpje laten ze beide methodes zien: https://www.youtube.com/watch?v=PfKXeULO6ss
+=== - Terugtrekken gladde haak (1) ===
+  - maak zelfzekering vast aan de bovenste snapper van het setje
+  - leg een prusik in het touw (met drie slagen om het touw heen) en maak deze vast met een biner aan de inbindlus
+  - haal 2 meter touw op (het touw moet vanaf jou naar de ogen kunnen en terug + een beetje), leg daar een tijdelijke achtknoop, en maak deze met een safebiner vast aan je inbindlus
+  - maak de originele achtknoop los
+  - haal het touw door de gladde haak
+  - bind het touw met een gestoken achtknoop vast
+  - verwijder de tijdelijke achtknoop en biner
+  - Roep BLOK naar je zekeraar, en test de achtknoop
+  - laten zakken
+  - haal de prusik eruit net boven de laatste haak
+=== - Terugtrekken scherpe haak (2) ===
+  - touw door de bovenste snapper halen van het setje (eventueel nieuwe snapper pakken)
+  - Roep BLOK naar je zekeraar
+  - leg een prusik in het touw (met drie slagen om het touw heen) en maak deze vast met een biner aan de inbindlus
+  - laten zakken
+  - haal de prusik eruit net boven de laatste haak
+==== - Touw doortrekken ====
+Let op bij het doortrekken van het touw dat je aan het touw trekt die tegen de rots aan ligt, zodat hij niet tussen het standplaats en rots blijft klemmen. Wanneer er twee ogen zijn trek je zo aan het touw dat het uiteinde van het touw eerst door de bovenste oog gaat en daarna door de onderste.
+----
+===== - Multi Pitch =====
+##### Losse notitie: Karabiner voor het na zekeren kan beter in de tweede nog lege karabiner. Hier is genoeg plek.
+Commandos
+  * Stand Patrick! - voorklimmer - klimmer is boven en heeft een standplaats gemaakt, naklimmer maakt ATC los
+  * Touw in Patrick! - naklimmer - resttouw kan zonder zekering ingehaald worden door de voorklimmer
+  * Touw uit Patrick! - naklimmer - (naklim)touw staat strak
+  * Nakomen Patrick! - voorklimmer - voorklimmer heeft een ATC/HMS gelegd, waarmee de naklimmer wordt gezekerd
+  * Ik kom Patrick! - naklimmer - bevestiging dat de naklimmer gaat klimmen en gezekerd moet worden
+  * Blok Patrick! - klimmer - zekeraar trekt touw strak en blokkeert zodat de klimmer in het touw kan hangen
+  * Steen! - klimmer - bij het vallen van stenen of andere objecten (stein! / caillou! / rock!)
+  * Pas op, touw! - iedereen - bij touw naar beneden gooien of topropetouw doortrekken (achtung, seil! / attention, corde! / watch out, rope!)
+  * Touw vrij! - abseilende - abseiltouw is vrij voor gebruik
+==== - Touw ====
+Naast enkeltouwen zijn er ook nog dubbeltouwen en tweelingtouwen.
+=== - Dubbeltouw ===
+Dubbeltouw bestaat uit twee strengen (twee halftouwen 1/2), die afzondelijk van elkaar gebruikt kunnen worden. Hierdoor kan er om-en-om in setjes worden geklipt, waardoor het touw verloop een stuk beter kan zijn mochten de zekerpunten niet in een rechte lijn liggen. Je kan ook efficienter met drie mensen klimmen, waarbij de voorklimmer beide uiteindes vastmaakt en de twee naklimmers aan een enkele streng (doe dit voordat iedereen begint met klimmen). De voorklimmen klipt het touw in alle setjes i.p.v. afwisselen. De voorklimmer wordt met een ATC gezekerd vanaf de grond. De naklimmer roep de kleur van het touw "BLAUW KOMT" ipv "IK KOM". Tijdens het zekeren van de naklimmers kan het desbetreffende touw sneller worden ingehaald dan het andere touw door hier harder aan te trekken met de duim.
+Stappenplan
+  - beide uiteindes van het touw inbinden met doorgestoken achtknoop
+  - ATC inbinden
+  - Partnercheck
+  - voorklimmer: wisselen met de kleur van het touw tijdens het klippen (let hierop!)
+  - voorklimmer: er voor zorgen dat de touwen niet om elkaar heen draaien tijdens het klippen
+  - naklimmer: een voor een touw uithalen en inhalen (opdezelfde manier als tijdens het nazekeren)
+Tijdens het abseilen kan de gehele lengte van het touw worden gebruikt, zie Multi-Pitch abseilen.
+=== - Tweelingtouw ===
+Tweelingtouw bestaat ook uit twee strengen maar deze mogen mooit afzonderlijk gebruikt worden. Dus beide strengen worden ingeklipt tijdens het voorklimmen. Voordeel van tweelingtouw is dat er over de volledige lengte kan worden abgeseild.
+==== - Standplaats ====
+Bij het maken van een standplaats is het belangrijk om te kijken naar hoe de naklimmer verder klimt. Als dit naar rechts is dan kan de masterbiner het beste ook rechts hangen. Hierdoor hangt het klimtouw minder veel over je standplaats heen. Als dit onduidelijk is dan kan de masterbiner het beste in de onderste haak.
+Aandachtspunten bij het maken van een standplaats:
+  - de masterbiner is je centraal punt waar de zekering en je zelfzekering in hangt
+  - zeker de naklimmer(s) in Guide-funcie van je ATC of met een plate (bijv. Kong Gigi)
+    * Tip 1: touwverloop in een plate is door de hogere sleuven minder vermoeiend dan bij een ATC
+    * Tip 2: als je met tuber én plate klimt dan kun je als de naklimmer, aangekomen is op de stand, terwijl deze nog in de geblokkeerde plate hangt, gelijk al de tuber inhangen om de naklimmer dadelijk in de volgende lengte te zekeren
+  - Zorg voor een overzichtelijk touwverloop van het ingehaalde naklimtouw, maak GROTE lussen
+  - blijf flexibel in je handelen, je zult altijd een afwijkende stand tegenkomen
+  - wanneer er niet veel goede handgrepen zijn bij het ankerpunt, kan er altijd eerst een setje worden gebruikt, zo kan je in alle rust de standplaats bouwen
+  - wanneer je niet met elkaar kunt communiceren kan je met elkaar afspreken om bijv. 3 keer aan het touw te trekken voor stand, touw in, en nakomen. Neem hierbij alle tijd zodat je zeker weet dat de naklimmer goed gezekerd wordt!
+=== - Standplaats op touw ===
+Bij aankomst bij het ankerpunt zie je dat je links moet doorklimmen. Er hangen twee haken, waarvan de linker lager hangt (zie afbeelding hieronder)
+  - hang de masterbiner in de onderste haak en hang een tweede biner in de bovenste haak, beide met de gate naar binnen toe
+  - maak het touw vast met een hele mastworp in de masterbiner en verbind het touw door naar de tweede biner met ook een hele mastworp
+  - roep "STAND Patrick"
+  - hang alvast je ATC (Guide mode), HMS, of GIGA JUL (Manual mode) in de masterbiner met een safebiner
+  - hang een tweede biner in het ijzerdraad van de ATC of GIGA JUL
+  - haal touw in bij "TOUW IN" door grote lussen over je benen + zelfzekering heen te maken die evenlang zijn aan beide kanten en maak elke lus steeds iets kleiner, stop bij "TOUW UIT"
+  - zie nu - naklimmer zekeren met HMS of ATC
+{{:naklimzekeren.png?400|}}
+=== - Standplaats op sling ===
+  - hang de masterbiner met sling (ontbost) in de onderste haak en hang een tweede biner in de bovenste haak, beide met de gate naar binnen toe
+  - maak de sling met een hele mastworp vast aan de tweede biner en doe het uiteinde in de biner
+  - doe je zelfzekering in de masterbiner
+  - roep "STAND Patrick"
+  - hang alvast je ATC (Guide mode), HMS, of GIGA JUL (Manual mode) in de masterbiner met een safebiner
+  - hang een tweede biner in het ijzerdraad van de ATC of GIGA JUL
+  - haal touw in bij "TOUW IN" door grote lussen over je benen + zelfzekering heen te maken die evenlang zijn aan beide kanten en maak elke lus steeds iets kleiner, stop bij "TOUW UIT"
+  - zie nu - naklimmer zekeren met HMS of ATC
+==== - Naklimmer zekeren op standplaats ====
+Er zijn twee manier om de naklimmer te zekeren: met een HMS of met ATC in guide mode.
+=== - Naklimmen zekeren HMS ===
+Vervolg stappen na het maken van stand:
+  - maak het touw vast met een halve mastworp in de HMS, let hierop dat de gate niet constant tegen de rots aan komt
+  - wanneer mogelijk: de gate van de HMS moet de kant op wijzen waar de klimmer NIET naar toe gaat
+  - test de HMS en roep "NAKOMEN PATRICK" wanneer alles klaar is
+  - touw kan worden afgebonden met een slipsteek en zaksteek
+  - naklimmer roept "IK KOM" of "BLAUW KOMT"
+=== - Naklimmen zekeren ATC guide ===
+Vervolg stappen na het maken van stand:
+  - touw inbinden m.b.v. de tweede biner die al in de ATC of GIGA JUL zit (klimtouw boven en zekertouw onder)
+  - ATC kan worden gefixeerd door een knoop in het zekertouw te leggen
+  - LET OP: bij het klimmen van traverses kan het voorkomen dat beide strengen onder verschillende hoeken de tuber belasten, als deze hoek te groot wordt, blokkeert een van de strengen niet meer
+  - test de HMS en roep "NAKOMEN PATRICK" wanneer alles klaar is
+  - naklimmer roept "IK KOM" of "BLAUW KOMT"
+{{ :atc_nazekeren.svg |}}
+==== - Voorklimmer zekeren op standplaats ====
+Voor het zekeren van de voorklimmer vanaf standplaats zijn er drie methodes: met HMS (op stand), ATC op stand, en ATC op lichaam. Zekeren op stand heeft het voordeel dat de zekeraar zelf geen onderdeel is van de zekerketen. Als de naklimmer in een keer door gaat is de HMS een efficiente methode om mee te zekeren. Zekeren over het lichaam kan daarnaast alleen als er geen groot verschil in gewicht is (10 kg). Zekeren over het lichaam kan bij sommige standplaatsen fijn zijn, als bijv. het tweede oog vrij hoog zit, hier kan de dummy runner in.
+=== - Voorklimmer zekeren HMS ===
+Wanneer deze is gebruikt tijdens het naklimzekeren mag hij blijven hangen en kan de klimmer gelijk door. Let erop dat HMS op de juiste plaats hangt (zoals in de afbeelding hierboven), en dat als hij omhoog beweegd hij niet steeds langs de gate van de masterbiner aan komt.
+=== - Voorklimmer zekeren ATC over lichaam ===
+  - naklimmer maakt stand aan de masterbiner, probeer dit gelijk aan de juiste kant te doen, dus links van jou als hij daarna links moet doorklimmen
+  - ATC / GIGA JUL opdezelfde manier inbinden als "normaal"
+  - zorg dat je zelfzekering lang genoeg (min 1 meter), en doe het vooral als je lekker kan staan
+  - Extra dummy runner (biner) plaatsen in de standplaats
+  - klimtouw van de voorklimmer gaat hier in
+  - dummy runner kan er uit worden gehaald als er twee setjes zijn ingeklipt
+  - doe dit alleen wanneer de klimmer goed staat en overleg dit ook
+=== - Voorklimmer zekeren ATC over stand ===
+  - naklimmer maakt stand aan de masterbiner, probeer dit gelijk aan de juiste kant te doen, dus links van jou als hij daarna links moet doorklimmen
+  - ATC / GIGA JUL inbinden met een biner aan de masterbiner
+  - Extra dummy runner (biner) plaatsen in de standplaats naast de biner van de ATC, deze zit aan de andere kant van waar de klimmer naar toe gaat (dus links, van de ATC als de klimmer naar rechts klimt)
+  - zekertouw gaat hier in
+  - dummy runner kan er uit worden gehaald als er twee setjes zijn ingeklipt
+  - doe dit alleen wanneer de klimmer goed staat en overleg dit ook
+{{:voorklimzekeren_atc.png?400|}}
+==== - Abseilen ====
+Bij gebruik van een dubbeltouw: eindes met zaksteek aan elkaar verbinden en elke streng goed aantrekken. Bij dubbelstrengs abseilen blijft de knoop op dezelfde plek. Onthoudt ook als je beneden bent aan welk touw je moet trekken!
+Notes:
+  * touwen moeten goed uit elkaar blijven zodat ze niet om elkaar heen draaien
+  * wanneer je beneden komt linker touw gescheiden houden van het rechter touw
+  * wanneer er hoekjes in de route zijn, helemaal links of helemaal rechts trekken
+==== - Reddingstechnieken cursus ====
+=== - Protocol bij calamiteiten ===
+  - rust en overzicht, neem geen overhaaste beslissingen
+  - kun je omstanders om hulp vragen?
+  - geef direct EHBO bij levensbedreigende letsels (hevige bloedingen)
+    * primair iemand gestabiliseerd worden wanneer hij op de kop hangt (i.v.m. bloedstroom naar het hoofd) d.m.v. een borstgordel (lange sling die je twist), die je met een biner + prusik om het klimtouw vast maakt
+    * ontlast vervolgens z.s.m. de benen van het slachtoffer (naar een bandje, plateau, of de grond verplaatsen)
+  - Schakel hulpdiensten (112, bergredding, ...) in; in ieder geval bij bewusteloosheid, hevige bloedingen, beenbreuken en ander ernstig letsel
+  - plan de rest van de redding:
+    * blijf je wachten op de hulpdiensten?
+    * moet je je verplaatsen om überhaupt door de hulpdiensten bereikt te kunnen worden?
+    * kun je de redding zelfstandig met je klimpartner(s) uitvoeren?
+  - Voer je plan uit en houd betrokkenen op de hoogte (zorg dat iemand een auto haalt om je klimpartner met gebroken enkel naar het ziekenhuis te brengen)
+=== - Fixeren van een zekerapparaat ===
+Voor als je beide handen nodig hebt.
+== - Fixeren HMS ==
+slipsteek + afbinden
+{{:fixeren_hms.png?400|}}
+Note 1: leg de zaksteek zo dicht mogelijk op de HMS
+Note 2: hou het touw goed vast bij het losmaken van de knoop en waarschuw je naklimmer hiervoor'
+Note 3: als de lus te klien is kan deze worden vast gemaakt aan het touw d.m.v. een biner (zie laatste plaatje van afbeelding hieronder)
+== - Fixeren ATC over lichaam ==
+{{:atc_afbinden.png?400|}}
+== - Fixeren ATC over standplaats ==
+In dit geval hoeft er alleen maar een extra knoop (zaksteek) in het touw aangezien hij al zelfblokkerend is.
+=== - Takeltechnieken ===
+Wanneer je klimmer een beetje hulp nodig heeft dan kan de expressflaschenzug dienen voor wat extra touwsteun. Mocht je klimmer meer hulp nodig hebben, of helemaal niet door een stuk heen komen, dan kan de seilrollenflaschenzug worden gebruikt.
+== - Expressflaschenzug ==
+{{:expressflachenzug.jpg?400|}}
+Note 1: HMS blijft in dit geval zitten
+Note 2: pas op dat het prusik touwtje niet in de HMS gaat lopen
+== - Seilrollenflaschenzug ==
+{{:seilrollenflaschenzug.jpg?400|}}
+  - fixeer HMS
+  - medium prusik met drie wikkels in het klim touw leggen en bevestig deze aan de standplaats met een zaksteek + biner, en test de prusik of hij hapt
+  - haal de fixeerknoop weg en zak de klimmer in de prusik, wanneer deze de klimmer houdt, verwijder de HMS-zekering
+  - korte (tweede) prusik onder de medium prusik en hang hier een biner in (je kan een extra knoopje toevoegen in de prusik zodat de biner zo dicht mogelijk op het touw zit)
+  - lange prusik vast maken met zaksteek naast de medium prusik, met twee keer de lengte van je medium prusik
+  - lange prusik door de biner van de korte prusik halen, en een biner aan de lange prusik vast maken
+  - zekertouw gaat door de biner van je lange prusik
+  - takelen
+=== - Afdaalmethodes ===
+Er zijn twee methodes om even heen en weer naar je naklimmer toe te gaan: de selbsteilrolle en prusikken.
+Selbstseilrolle
+  * wanneer er weinig materiaal over is
+  * wanneer de klimmer niet meer dan 1/4 van de lengte van het touw onder de standplaats hangt (er is twee maal de lengte nodig van het touw om bij het slachtoffer te komen)
+  * voorklimmer kan ingebonden blijven
+  * extra prusik inhangen die vast zit aan inbindlus
+Zakken kan nu door de prusik te laten zakken. Omhoog gaan kan door onder de prusik een lust te maken, hier in te staan, en de prusik om hoog te schuiven.
+Prusikken
+  * wanneer er te weinig touw is
+  * medium prusik gaat vast met een zaksteek aan de inbindlus (ongeveer een arm lengte)
+  * lange prusik is de voetlus (ongeveer 1,5 arm lengte)
+{{:latenzaken.png?400|}}
+=== - Laten zakken ===
+Met een HMS is het laten zakken van je naklimmer vrij makkelijk. Bij een ATC is het afhankelijk van de situatie.
+Wanneer de klimmer kan helpen door tijdelijk even het touw te ontlasten:
+  - hang een prusik in het zekertouw en hang deze aan de inbindlus met een biner
+  - hang een extra biner boven de ATC en leg daar het touw door heen van de klimmer
+De prusik werkt als backup aangezien het onduidelijk is hoeveel wrijving er precies, nu de hoek tussen klim en zekertouw een stuk groter is gemaakt.
+Als de klimmer niet kan helpen, bewusteloos of overhang, moet de ATC worden ontlast:
+  - biner inhangen in masterbiner
+  - lange prusik aan klimtouw vastmaken met drie wikkels (zo dicht mogelijk tegen de ATC)
+  - prusik met een halve mastworp inbinden en de knoop laten omslaan, probeer de knoop zo goed mogelijk aan te trekken (LET OP: bind de uiteindes van de prusik vast aan elkaar met een zaksteek), daarna afbinden
+  - ATC ontlasten door de biner heen en weer te wiebelen, klimmer zal in de prusik hangen
+  - ATC eruit halen, HMS inhangen, en afbinden
+  - prusik eruit halen
+Een tweede methode is ATC kantelen
+  - back-up zekering in het zekertouw (prusik)
+  - hang een prusik of sling in het kleine oogje, en haal deze door een hoger omplooppunt
+{{:atc_ontlasten.png?400|}}
+=== - Abseilen op tegengewicht ===
+Als eerste: check partner, probleem vaststellen, en indien nodig 112 bellen. Indien het slachttoffer niet mee kan helpen, en zich niet zelfstandig vast kan maken aan het anker onder hem (d.m.v. laten zakken), kan je jezelf en het slachtstoffer laten zakken doormiddel van abseilen op tegengewicht:
+  - ATC/HMS afbinden
+  - biner inhangen in masterbiner
+  - lange prusik aan klimtouw vastmaken met drie wikkels (zo dicht mogelijk tegen de ATC)
+  - prusik met een halve mastworp inbinden en de knoop laten omslaan, probeer de knoop zo goed mogelijk aan te trekken (LET OP: bind de uiteindes van de prusik vast aan elkaar met een zaksteek), daarna afbinden
+  - ATC ontlasten door de biner heen en weer te wiebelen, klimmer zal in de prusik hangen
+  - ATC/HMS eruit halen
+  - touw door een biner halen die direct aan een van de haken hangt (deze laat je achter)
+  - indien nodig: standplaats ombouwen van touw op stand naar touw op sling (deze laat je ook achter)
+  - abseil inhangen, testen, en ervoor zorgen dat de abseil-prusik niet te veel hapt!
+  - trekken aan het touw van de naklimmer, zodat de prusik loskomt
+  - biner van de prusik (met hms knoop) kan direct aan de inbindlus, waarschijnlijk moet hij wel iets langer, lengte is ongeveer weer 1 onderarm lang
+  - abseilen naar naklimmer, indien nodig: slachtstoffer stabiliseren, slachtstoffer zal nu mee abseilen wanneer de prusik strak stata
+  - abseilen naar anker, voeten tegen de muur houden en naklimmer tussen de benen
+  - HOU HAAK VAN HET ANKER IN DE GATEN
+  - zodra je bij de haken kan: biner inhangen, en lange prusik er door heen halen
+  - indien mogelijk: touw er ook bij in hangen (van naklimmer)
+  - beide personen moeten in prusik hangen
+  - abseil eruit halen
+  - touw doortrekken en indien nodig: door een extra biner halen (deze laat je achter)
+  - stopknoop niet vergeten en touw verder laten zakken
+  - abseil inhangen, prusik losmaken en opnieuw vastmaken aan inbindlus (met HMS + afbinden)
+  - verder abseilen
+Meer informatie: https://tsac.alpenclub.nl/klimmen/opleiding/outdoorvoorklimmen/multi-pitch
+Je kan er ook voor kiezen om samen te abseilen op 1 ATC, de tweede persoon kan inhangen op de biner van de ATC.
+=== - Examen ===
+Casussen tijdens het MP-examen:
+) Tijdens het omhoog klimmen is het anker niet gevonden. Hierdoor is er opeens geen touw meer over.
+  * wanneer er twee goede haken dichtbij elkaar zijn: standplaats maken en naklimmer zekeren
+  * wanneer deze verder uitelkaar zijn: een schroefbiner in de bovenste haak doen, en daarna laten zakken tot de eerste haak daaronder. Hier je standplaats maken, waarbij je beide touwen fixeert (die naar jou en die naar de klimmer), daarna kan je touw inhalen en naklimmer zekeren.
+) Tijdens het abseilen is het anker te ver weg
+  * als er twee goede haken dichtbij zijn kunnen deze twee gebruik worden voor een standplaats
+  * omhoog prusikken en enkelstrengs abseilen, waarbij je prusik touw aan het terugtrektouw vast maakt
+  * je kan dit voorkomen door een HMS in te hangen en afbinden, voordat je gaat abseilen -> débrayable
+) Tijdens het abseilen valt er een steen op de persoon die abseilt, deze kan nu niet meer verder
+  * naar beneden prusikken en zelfzekering inhangen bij de abseiler, ATC overnemen van de gewonde (eventueel 112 bellen)